|
MR sonuçlarınıza göre sizde 4 adet bel fıtığı mevcuttur.
kısaca bel anatomisi hakkında bilgi vereyim:
normalde belde 5 tane omur vardır ve bunlara Lomber omur denir. Lomber’in baş harfi olan L harfi ile numaralandırmak suretiyle kaçınçı bel omuru olduğu izah edilir.
lomber omurların hemen altında sakrum ( sağrı ) omurları yer alır.
Aynı şekilde sakrum ( sağrı ) bölgesindede 5 tane omur vardır. ve bunlarda sakrum’un baş harfi olan S harfi ile numaralandırmak suretiyle kaçınçı bel omuru olduğu izah edilir.
yukarda yaptığım izahtanda anlaşılacağı üzere ; belinizde 4 adet bel fıtığı mevcuttur. bunlar :
1) 2.bel omuru ile ile 3.bel omuru arasında ( L2-3 )
2) 3.bel omuru ile 4.bel omuru arasında ( L3-4 )
3) 4.bel omuru ile 5.bel omuru arasında ( L4-5 ) ve
4) 5.bel omuru ile 1. sağrı omuru arasında ( L5-S1 )
İlk 2 bel fıtığı ; önlerinden geçen sinir damarlarına bası yapmadığı için tehlikeli olmamakla birlikte dikkatle takip ve kontrol edilmesi gereken fıtıklardır..
3. fıtık ise minimal bası yapmaktadır.
4.bel fıtığınız olan 5.bel omuru ile 1. sağrı omuru arasındaki ( L5-S1 ) fıtık ise ; önünden geçen sinir damarına bası yaparak ezdiği için önemli ve tehlikeli bir fıtıktır. Tedavi edilmesi gerekir.
belde 5 tane bel omuru olması nedeniyle , normal bir insanda sağ tarafta 5 , sol taraftada 5 aralık olmak üzere toplam 10 adet bel fıtığı çıkış yeri bulunmaktadır.
sizde bulunan 4 adet bel fıtığı ameliyatla alınsa bile, ilerde geri kalan 6 ayrı yerden yine bel fıtığı olabilir. yani ameliyatın garantisi olmadığı gibi , her bel fıtığında da zaten ameliyat yapılması gereksizdir.
Bel fıtıklarınız tedavi edilmelidir. Çünkü ilerde bu fıtıkların daha da büyümek suretiyle önlerinden geçen sinir damarlarını daha çok sıkıştırma veya ezme tehlikesi her zaman göz önüne alınmalıdır ve dikkatli olmak lazımdır.
bel fıtıklarının öncelikle ameliyatsız tedavi edilmesi , eğer başarı sağlanamıyorsa ve belirli kriterlerde mevcutsa cerrahi tedavisi yapılması esastır.
nitekim bel fıtığından 2-3 kez ameliyat olduğu halde , ilerde tekrar bel fıtığı olan insanlarla karşılaşabilirsiniz. işte bunun nedeni budur.
bel fıtığı ameliyatları diğer ameliyatlara benzemez. apandisit ameliyatı sadece 1 kez olur. safra kesesi ameliyatı sadece 1 kez olur. çünkü bir insanda bildiğiniz gibi , bir tane apandix , bir tane safra kesesi bulunur. bunlar radikal çözüm getiren ameliyatlardır. oysa , normal bir insanda 10 adet bel fıtığı çıkış yeri olduğu için , bel fıtığı ameliyatları radikal sonuç getirmeyen ve ilerideki dönemlerde bir dizi komplikasyonuda beraberinde getiren ameliyatlardır.
ayrıca 4. ve 5.bel omurları ; bütün bel hareketlerinin yaklaşık % 80 inden sorumlu olan kritik bir anatomik bölgede bulunan bel fıtıklarıdır.
Günümüzde bel ve boyun fıtıklarına genel yaklaşım ; MR daki görüntü ne olursa olsun ameliyat dışı, konservatif tedavilerin uygulanması ve şikayetlerin ortadan kaldırılmasıdır. Konservatif tedavilerin cevap vermediği ve hastanın şikayetlerinin ciddi oranda artığı durumlarda ameliyata gidilmektedir.
Günümüzde ameliyatla sonuçlanan vakalarda ciddi olarak düşmektedir…örneğin İngiltere de bu oran binde sekizlere kadar düşmüştür.
Ameliyatlarda da şikayeti kaldırma oranı oldukça düşük kalmaktadır. Sıkça tartışılan, ameliyat sonrası şikayetlerin geçmediği veya daha da arttığı "başarısız bel ameliyatı sendromu (fail back surgery sydrome)" James ZUcherman, MD ve Jerome Sofferman, MD araştırmaları, Lina Talbot olgusu, çok ciddi oranlarda görülmektedir.
( Bakınız : http://www.angelfire.com/fl/screwd/fbsyndrome.html )
Bazı araştırmalar ise ameliyat olsun veya olmasın şikayetlerin tekrarlama şansının 1,5 -2 yıllık dönemde aynı olduğunu göstermektedir. Bazı araştırmalarda konservatif tedavilerin başarı oranlarının ameliyatlarla aynı olduğu bildirmektedir.
Yerli , yabancı tıbbi araştırmalar fıtıkların başarılı geçen konservatif tedaviler sonrasında sinire baskıların azaldığını böylelikle ameliyatsızda disk anormalitelerinin tedavi edilebileceğini göstermektedir.
Eğer şikayetler ameliyat dışı (konservatif veya komplemantary) tedavilerle kalkıyor ve kısa sürede (bir ağrı kesici gibi birkaç saat sonra) geri dönmüyorsa tedavi başarılı olmuş demektir. (Aksi takdirde şikayetler kalkmaz)
hülasa ; bel fıtığı ameliyatlarının , diğer tedavi yöntemleri tatbik edilmeden hemen yapılması doğru değildir.
amerika ve kanada da bel fıtığı ameliyatları 4 seneden beri çok kısıtlı olarak , ancak çok belirgin bazı şartlar meydana geldiğinde yapılmaktadır.
fakat , ne yazıkki ülkemizde medyanında bilinçsizce yaklaşması neticesi peynir ekmek satılır gibi her yerde herkese bel fıtığı ameliyatları yapılmaktadır.
şikayetleriniz gerekli tıbbi tedavi ve egzersizlerle düzelir. ancak yukardada dediğim gibi 10 tane bel fıtığı çıkış yeri olduğu ve ilerde herhangi bir aralıktan tekrar bel fıtığı olma şansının olduğu unutulmamalıdır..
lomber lordoz ( bel ) düzleşmesinin ne olduğunu açıklayayım.
normalde omurganın bel bölgesi , yandan bakıldığında hafifçe öne doğru konveksite gösterir ki , buna normal lordoz denir.
bel ağrısı nedeniyle omurga etrafındaki kalın adelelerin spazmı sonucu lomber lordoz düzleşir.
lomber lordoz bir hastalık değil , bel ağrısı sonucu röntgende ortaya çıkan bir bulgudur. hemen her bel ağrısında çekilen röntgen filmlerinde lomber lordoz düzleşebilir.
hülasa ; bel adelelerinin spazmı sonucu omurganın bel kısmındaki düzleşmenin radyolojik olarak saptanan röntgen bulgusuna "lomber lordoz düzleşmesi" denir.
hemanjiom konusuna gelince...
Bunlar radyolojik deyimlerdir ve lezyondan geçen kan akımının hızını ve atar ve toplar damarlar arasındaki şant oranını belirtir..
vasküler orijinli tümör demek olan hemanjiomlar çocukluk çağının en sık rastlanan iyi huylu tümörleridir. kötü huylu bir kanser değildir. Tüm iyi huylu tümörlerin % 7 sini oluştururlar. doğuştan meydana gelirler...ve tehlikeli değildir.
Bel fıtığından korunmak veya ağrılarını en aza indirmek için bazı hareketlere dikkat edilmesi gerekiyor.
Kilo vermek :
Fazla kilolar, omurlar, dolayısıyla diskler üzerine olan yükü arttırır. Sonuçta diskin içindeki yumuşak çekirdeğin dışarı kaçmasını yani fıtıklaşmayı kolaylaştırır. Şişman bir bel fıtığı hastasının kilo vermesi kadar iyi bir tedavi yoktur. Bu her reçeteden daha değerlidir.
Spor yapmak:
Bel ağrıları olan kişinin yapmasında yararı olan sporlar; yüzme, yürüme, hafif koşular (jogging) ve bisiklete binmek (dik durumda yapılmalı ve kıvrık gidonlu bisikletle yapılmamalı) olarak sayılabilir.
Futbol, basketbol, voleybol, güreş, halter, golf gibi sporlar sakıncalıdır. Jogging 20 dakika süreyle yapılmalıdır. Diğer aktivitelerin süresi 30-40 dakikaya çıkarılabilir. Ancak bu sırada nabız sayılmalı ve 120-130 dakikanın üzerine çıkarılmamalıdır. (40 yaşın altında 130 dakika, 40 yaşın üzerinde 120 dakika).
Sağlıklı uyumak ve dinlenmek:
Bel ağrısından yakınan hastalar birçok hareketten kaçınmak zorundadır. Günlük yaşamdaki hareketler kolay görünmesine rağmen dikkat edilmediği takdirde bel ağrısının artmasına neden olurlar. Bu nedenle yaptığınız tüm hareketlerde bel dengeli bir durumda tutulmalıdır.
İnsanlar yaşamının üçte birini uykuda geçirmelerine rağmen bu sürenin bel üzerindeki etkisini dikkate almamaktadırlar. İyi bir yatak vücudun gömülmesini engelleyecek kadar sert, sırt eğrilerini koruyacak kadar yumuşak olmalıdır. Büyük yataklar tercih edilmelidir. Bu yataklar gece boyunca rahat hareketi sağlar, eklem ve kaslar üzerindeki yükü azaltır ve sabah tutukluğunu önler.
Yastık ensenize destek olmalı ve dengeli bir durumda dinlenme olanağı sağlanmalıdır. Kuş tüyü veya fiber yastıklar sünger yastıklara tercih edilmelidir. Enseyi destekleyecek biçimde yapıldığı takdirde sünger yastıklar da kullanılabilir.
Vücudumuzun uykudaki şekli iyileşme sürecini etkiler. Uyumadan önce vücudumuzu rahat ettirecek bir şekil almak doğru olacaktır.
Sırt üstü uyuma veya dinlenmede ensenize desteksiz bir biçimde yastık koymayın. Dizlerin arasında yastık koymak sizi daha da rahatlatır. Ancak büyük bir yastık kullanmayın.
Dizleri göğsünüze doğru çekerek yan yatmak da sizi geçici süre rahatlatabilir. Ancak sürekli yatmak için doğru bir şekil değildir. Alttaki bacağınızı düz tutun, diğer bacağınızı bükün.
Sert bir yatakta yüzü koyun yatmak da sizi rahatlatabilir. Bu durumda başınızın altına yastık konması genellikle tavsiye edilmez. Dizlerinizi büküp bileklerin arasına bir yastık yerleştirilmesi doğru olacaktır.
Yatak yapmak zorunda kalırsanız tek tarafta durup öne doğru eğilmeyin. Öne doğru eğilme hareketi diz çökerek veya yatağın üzerine çıkarak en aza indirilebilir. Böylelikle belin dengeli pozisyonu korunmuş olur. Ayakta yapacaksanız yatağın etrafında dönerek yapmaya çalışın.
Ağırlık kaldırırken dikkat edilecek hususlar:
Herhangi bir yük kaldırmadan önce bunun gerekliliğini ve sınırlarını belirleyiniz. Hekiminizden size uygun özel kaldırma tekniklerini mutlaka öğreniniz. Belinize zarar vermemek için, iyileşmenin erken dönemlerinde yük kaldırmamak ya da yardım istemek daha doğru olacaktır. Güvenli bir biçimde kaldırmak sadece ağırlığın miktarı ile değil, kaldırma biçimi ile de ilgilidir. Sanılanın aksine bel kasları kaldırma faaliyeti için elverişli değildir. Bel kaslarının başlıca amacı, dengeli bir duruş sağlamak için karın kasları ile iş birliği halinde çalışmaktadır. Bu nedenle kaldırma hareketini belinize değil, bacak ve uyluktaki büyük kasları kullanarak yapmalısınız.
Günlük faaliyetlerdeki tüm kaldırma hareketlerine son vermek kolay değildir. İyileşmenin erken dönemlerindeki kısıtlamalardan sonra durum düzeldikçe yavaş yavaş yük kaldırmaya başlayabilirsiniz.
Herhangi bir yükü kaldırırken dikkat edilmesi gereken ilkeler aşağıda sıralanmıştır:
- Kaldıracağınız ağırlığı hesaplayın.
- Kaldırmadan önce ağırlığı deneyin.
- Gerektiğinde yardım isteyin.
- Kaldırırken belinizi daima dengeli durumda tutun.
- Mümkün olduğunca ayaklarınızı kullanın.
- Kullanacağınız yükü mümkün olduğunca kendinize yakın tutun.
- Kaldırırken karın kaslarınızı gergin tutun, nefesinizi tutmayın.
- Kaldırırken dönmek gerekirse belinizle değil, ayaklarınızla dönün.
- Hızlı, çabuk ve yumuşak hareketlerle yer değiştirin.
- Eğilme ve uzanma hareketlerini en aza indirin.
Ev işi yaparken dikkat edilecek hususlar:
Mutfak işleri:
Mutfakta çalışırken dengeli bir durum imkanı vermeyen hareket ve duruşlardan kaçınmak gerekir. Yukarıya doğru uzanmamak için mutfak gereçlerinin omuz ve bel arasında bir yükseklikte dizilmiş olmasını sağlayın. Daha aşağı seviyelerden bir şey almak gerektiği takdirde dizinizi yere dayayın, cismi alın, tezgaha koyun, masanın desteğinden yararlanın. Ayağa kalkacağınız zaman iskemle ya da tezgahtan yararlanın. Bu destekler belin normal eğiminin korunmasını sağlayacaktır. Uygun bir destek bulamazsanız ellerinizi kalçanıza koyun ve kollarınızla itin.
Bulaşık yıkarken tabakları kendinize yakın tutun. Bu sizin dik durmanızı sağlayacaktır.Ağır bulaşıkları kaldırmak yerine kaydırmaya çalışın. Ağır malzemeleri taşırken servis arabası kullanın.
Bulaşık makinesini doldururken, yıkanacak bulaşıkları önce makinenin yanındaki tezgaha yerleştirin. Bir dizinizi bükerek bulaşık makinesini doldurun. Bu sizi tekrar tekrar öne eğilmekten koruyacaktır. Bulaşık makinesini boşaltmak için işlemin tersini yapın. Ayağa kalkarken makineyi destek olarak kullanın.
Çamaşır yıkarken:
Çamaşırı küçük parçalar halinde makineye koyun. Küçük parçalar belinize büyük bir iki parçanın vereceğinden daha az yük bindirir. Makineye doğru eğilmekten kaçının. Üstten doldurmalı makineden bacağınızı yukarıya doğru kaldırın.. Özellikle ıslak çamaşırları alırken büyük yığınları yüklenmeyin. Makineyi doldurup boşaltırken, dizlerinizin üzerine çökün, kalkarken makineden destek alın.
Çocuk bakımı:
Beliniz ağrırken kucağınıza çocuk alacaksanız, önlemini daha önceden almanız gerekir. Ani hareketler ağrınızı arttırabilir. Bu durum hem sizin hem de çocuk için tehlikelidir. Çocuğun altını değiştirmek için yüksek bir yer ya da çocuk karyolası yoksa yerde değiştirmekten kaçının. Çocuğu giydirmek için masa ya da karyolasına doğru eğilirken belinizden değil, kalçadan eğilmeye çalışın. Belinizi dengeli bir durumda tutun. Önce bir bacağınızın üzerinde doğrulun. Çocuğu bu şekilde kucağınıza alın. Tek diz kaldırışı genellikle en etkili yöntemdir. Kaldırırken çocuğu mümkün olduğunca kendinize yakın tutun.
Eğer çocuk yeterince büyükse önce bir sandalye oturtun ya da ayakta tutun. Daha sonra yan çömelme durumunda dizinize doğru kaydırın. Bu pozisyon kaldırmanız için gereken alanı küçültür ve öne eğilme gereksiniminizi azaltır. Çocuğu uzun süre tek kalça üzerinde taşımaktan kaçının.
hülasa ; iyi bir merkezde uygun bir süre içerisinde kaliteli ve yoğun fizik tedavi gömenizi ve yukarda açıkladığım konulara dikkat etmenizi öneririm.
geçmiş olsun dileklerimi sunar , acil şifalar dilerim.
Dr. Ümit Hazar
www.umithazar.com
|
